Wymagania dla programu produkcyjnego w firmie produkującej chemię gospodarczą

Program dla producenta chemii gospodarczej powinien łączyć funkcje MRP, MES, WMS, QMS, zarządzania recepturami oraz zgodnością chemiczną. Powinien obsługiwać nie tylko produkcję płynów, proszków, żeli czy aerozoli, lecz również klasyfikację mieszanin, karty charakterystyki, oznakowanie CLP, numery UFI, zgłoszenia PCN oraz pełną identyfikowalność partii.

Do chemii gospodarczej mogą należeć między innymi:

płyny do mycia naczyń;
środki do prania i płukania;
detergenty do zmywarek;
preparaty do czyszczenia łazienek;
środki do szyb;
odkamieniacze;
wybielacze;
środki do udrażniania rur;
preparaty do podłóg i mebli;
odświeżacze powietrza;
produkty dezynfekujące;
chemia profesjonalna dla gastronomii i przemysłu.

Zakres wymagań zależy od klasyfikacji produktu. Inne obowiązki dotyczą zwykłego detergentu, inne mieszaniny niebezpiecznej, a jeszcze inne produktu, który jest jednocześnie produktem biobójczym.

1. Podstawy prawne, które powinien wspierać system

Najważniejsze obszary regulacyjne to:

REACH – informacje o substancjach, zastosowaniach, ograniczeniach i kartach charakterystyki;
CLP – klasyfikacja, oznakowanie i pakowanie substancji oraz mieszanin;
przepisy dotyczące detergentów;
wymagania dotyczące numerów UFI i zgłoszeń PCN;
przepisy dotyczące produktów biobójczych, jeżeli preparat ma działanie dezynfekujące lub inne deklarowane działanie biobójcze;
przepisy dotyczące opakowań, gospodarki odpadami i ochrony środowiska;
wymagania BHP i ochrony przeciwpożarowej;
przepisy dotyczące przewozu towarów niebezpiecznych ADR, jeżeli produkt podlega takiej klasyfikacji.

Rozporządzenie CLP wymaga klasyfikacji i odpowiedniego oznakowania mieszanin stwarzających zagrożenie. Etykieta musi być spójna z klasyfikacją produktu i jego kartą charakterystyki. (ECHA)

Od 1 stycznia 2025 r. zgłoszenia mieszanin niebezpiecznych wymagających notyfikacji do ośrodków zatruć powinny być składane w zharmonizowanym formacie zgodnym z załącznikiem VIII do CLP. Zgłoszenie jest powiązane z numerem UFI i określonym składem mieszaniny. (poisoncentres.echa.europa.eu)

W 2026 r. opublikowano także nowe unijne rozporządzenie dotyczące detergentów i środków powierzchniowo czynnych, przewidujące m.in. cyfrowy paszport produktu. System projektowany obecnie powinien więc mieć architekturę pozwalającą przechowywać i publikować dane potrzebne do takiego paszportu. (EUR-Lex)

2. Zarządzanie recepturami chemicznymi

Receptura jest podstawowym obiektem systemu.

Dla każdej receptury program powinien przechowywać:

nazwę produktu;
kod handlowy i technologiczny;
kategorię produktu;
wariant zapachowy, kolorystyczny lub stężeniowy;
listę surowców;
ilości i udziały procentowe;
jednostki miary;
kolejność dozowania;
etapy mieszania;
temperatury procesu;
czas mieszania;
prędkość mieszadła;
wymagane pH;
gęstość;
lepkość;
zawartość substancji aktywnych;
wymagany czas stabilizacji;
tolerancje technologiczne;
wielkość partii wzorcowej;
dopuszczalne straty;
rodzaj opakowania;
wielkość nalewu;
wymagania dotyczące konfekcjonowania.

Receptura powinna zawierać również dane chemiczne niezbędne do oceny mieszaniny:

nazwy chemiczne składników;
numery CAS;
numery WE;
klasyfikację CLP składników;
stężenie składnika w surowcu;
zakres stężenia w produkcie;
wartości graniczne;
współczynniki M;
wartości ATE;
składniki podlegające ograniczeniom;
substancje znajdujące się na listach regulacyjnych;
informacje o środkach powierzchniowo czynnych;
zawartość fosforanów;
konserwanty;
kompozycje zapachowe;
alergeny;
barwniki;
substancje aktywne biobójczo.

Wersjonowanie receptury

Każda zmiana składu musi powodować utworzenie nowej wersji receptury.

System powinien przechowywać:

numer wersji;
datę obowiązywania;
autora zmiany;
przyczynę zmiany;
zakres zmian;
wyniki ponownej klasyfikacji;
nową wersję karty charakterystyki;
nową wersję etykiety;
nowy lub dotychczasowy numer UFI;
status zgłoszenia PCN;
datę zatwierdzenia.

Historia partii musi wskazywać dokładną wersję receptury użytą podczas produkcji.

3. Powiązanie receptury z UFI

Numer UFI, czyli unikalny identyfikator postaci czynnej mieszaniny, powinien być zarządzany bezpośrednio w programie.

UFI jest 16-znakowym kodem łączącym produkt z informacjami przekazanymi w zgłoszeniu do ośrodków zatruć. Jeden UFI odpowiada określonemu składowi mieszaniny. (poisoncentres.echa.europa.eu)

System powinien przechowywać:

numer UFI;
wewnętrzny numer formulacji;
numer VAT użyty do wygenerowania UFI;
recepturę i jej wersję;
zakresy stężeń składników;
nazwy handlowe objęte jednym zgłoszeniem;
kraje wprowadzenia produktu;
języki etykiet;
numer dossier PCN;
datę zgłoszenia;
datę aktualizacji;
status zgłoszenia;
historię zmian.

Program powinien ostrzegać, gdy:

zmiana receptury wymaga ponownej oceny UFI;
zmieniony skład wykracza poza zgłoszony zakres;
produkt nie ma aktywnego zgłoszenia PCN;
etykieta nie zawiera wymaganego numeru UFI;
numer UFI na etykiecie różni się od numeru przypisanego recepturze.

4. Obsługa zgłoszeń PCN

System nie musi zastępować narzędzi ECHA lub IUCLID, ale powinien przygotowywać dane do zgłoszenia.

Zakres danych może obejmować:

identyfikację firmy;
dane osoby odpowiedzialnej za zgłoszenie;
nazwę produktu;
kod UFI;
klasyfikację CLP;
zastosowanie produktu;
kategorię EuPCS;
postać fizyczną;
kolor;
wartość pH;
rodzaj opakowania;
wielkości opakowań;
skład jakościowy i ilościowy;
składniki niebezpieczne;
składniki nieklasyfikowane;
mieszaniny w mieszaninie, czyli MiM;
dane toksykologiczne;
kraje sprzedaży;
języki;
dane kontaktowe w nagłych przypadkach.

Format PCN jest oparty na XML i zgodny z IUCLID. Program może więc przygotowywać eksport danych, choć ostateczna walidacja powinna odbywać się zgodnie z wymaganiami ECHA. (poisoncentres.echa.europa.eu)

5. Automatyczna lub wspomagana klasyfikacja CLP

Program powinien umożliwiać wyliczenie klasyfikacji mieszaniny na podstawie:

klasyfikacji składników;
stężeń;
wartości granicznych;
specyficznych stężeń granicznych;
wartości ATE;
współczynników M;
wyników badań produktu;
reguł addytywności;
zasad pomostowych;
właściwości fizykochemicznych.

System może wspomagać klasyfikację w zakresie:

toksyczności ostrej;
działania żrącego i drażniącego;
działania uczulającego;
poważnego uszkodzenia oczu;
działania rakotwórczego;
mutagenności;
szkodliwego działania na rozrodczość;
toksyczności narządowej;
zagrożenia aspiracyjnego;
zagrożenia dla środowiska wodnego;
łatwopalności;
właściwości utleniających;
gazów pod ciśnieniem;
aerozoli.

Wyniki powinny obejmować:

klasy i kategorie zagrożeń;
zwroty H;
zwroty EUH;
piktogramy;
hasło ostrzegawcze;
zwroty P;
dodatkowe elementy etykiety.

Automatyczne obliczenia powinny być zatwierdzane przez kompetentnego specjalistę. System nie powinien samodzielnie podejmować ostatecznej decyzji regulacyjnej.

6. Zarządzanie kartami charakterystyki

Program powinien prowadzić repozytorium kart charakterystyki:

surowców;
półproduktów;
produktów gotowych;
mieszanin technicznych;
środków czyszczących stosowanych w zakładzie.

Karta charakterystyki składa się z 16 sekcji i powinna zawierać informacje dotyczące zagrożeń, bezpiecznego stosowania, magazynowania, środków ochronnych i postępowania awaryjnego. (euon.echa.europa.eu)

Dla każdej karty system powinien przechowywać:

nazwę substancji lub mieszaniny;
dostawcę;
wersję dokumentu;
datę wydania;
datę aktualizacji;
język;
kraje obowiązywania;
klasyfikację;
scenariusze narażenia;
plik źródłowy;
status zatwierdzenia;
datę kolejnego przeglądu;
powiązane receptury;
powiązane produkty.

System powinien zgłaszać brak aktualnej karty surowca przed dopuszczeniem go do użycia.

W Polsce karta charakterystyki dostarczana dla produktu wprowadzanego na rynek powinna być dostępna w języku polskim. (Gov.pl)

Kontrola spójności SDS

Program powinien automatycznie porównywać:

klasyfikację w karcie charakterystyki;
klasyfikację receptury;
oznakowanie na etykiecie;
numer UFI;
zwroty H i P;
składniki ujawniane w sekcji 3;
dane transportowe;
wartości pH;
postać fizyczną;
dane o magazynowaniu.

7. Projektowanie i zatwierdzanie etykiet

System powinien zarządzać wersjami etykiet dla każdego kraju i wariantu opakowania.

Etykieta może obejmować:

nazwę handlową;
przeznaczenie;
instrukcję użycia;
wymagane dawkowanie;
dane producenta lub podmiotu wprowadzającego;
nominalną ilość;
numer partii;
datę produkcji lub termin przydatności;
numer UFI;
piktogramy CLP;
hasło ostrzegawcze;
zwroty H;
zwroty P;
zwroty EUH;
składniki wymagające podania;
informacje wymagane dla detergentów;
wykaz grup składników;
adres strony z wykazem składników;
informacje dotyczące zastosowania profesjonalnego;
ostrzeżenia dotyczące dzieci;
informacje o produkcie biobójczym;
informacje środowiskowe;
oznaczenia opakowaniowe.

Program powinien blokować wydruk:

niezatwierdzonej etykiety;
etykiety niezgodnej z recepturą;
etykiety z nieaktualnym UFI;
wersji przeznaczonej dla niewłaściwego kraju;
etykiety bez wymaganych elementów CLP.

8. Specjalne wymagania dla detergentów

W przypadku detergentów system powinien przechowywać informacje o:

środkach powierzchniowo czynnych;
biodegradowalności surfaktantów;
grupach składników;
zawartości procentowej składników;
enzymach;
środkach dezynfekujących;
konserwantach;
substancjach zapachowych;
alergenach zapachowych;
rozjaśniaczach optycznych;
fosforanach;
fosfonianach;
składnikach ograniczonych;
zastosowaniu konsumenckim lub profesjonalnym.

Rozporządzenie detergentowe ustanawia wspólne zasady wprowadzania detergentów i surfaktantów na rynek UE oraz wymagania służące ochronie zdrowia i środowiska. (EUR-Lex)

Dla detergentów piorących program powinien również umożliwiać definiowanie:

standardowego dozowania;
liczby standardowych wsadów;
dawkowania zależnego od twardości wody;
dawkowania zależnego od stopnia zabrudzenia;
zaleceń dla prania ręcznego;
informacji o ekonomicznym wykorzystaniu produktu.

9. Produkty biobójcze

Preparat opisany jako „dezynfekujący”, „antybakteryjny”, „grzybobójczy” lub „wirusobójczy” może podlegać przepisom dotyczącym produktów biobójczych.

System powinien wtedy przechowywać:

typ produktu biobójczego;
substancje czynne;
stężenie substancji czynnej;
dostawcę substancji czynnej;
numer pozwolenia;
właściciela pozwolenia;
dopuszczone zastosowania;
grupy użytkowników;
organizmy docelowe;
czas kontaktu;
sposób aplikacji;
dawkę;
ograniczenia;
warunki przechowywania;
treść obowiązkowych ostrzeżeń;
termin ważności pozwolenia;
kraje, w których produkt może być sprzedawany.

Rozporządzenie nr 528/2012 reguluje udostępnianie na rynku i stosowanie produktów biobójczych. (EUR-Lex)

Program powinien blokować:

użycie niezatwierdzonej substancji czynnej;
produkcję według niezgodnej receptury;
sprzedaż w kraju nieobjętym pozwoleniem;
wykorzystanie nieaktualnej wersji etykiety;
produkcję po wygaśnięciu pozwolenia.

10. Zarządzanie surowcami

Kartoteka surowca powinna zawierać:

nazwę handlową;
nazwę chemiczną;
numer CAS;
numer WE;
numer REACH;
dostawcę;
producenta;
kraj pochodzenia;
skład jakościowy;
stężenie składników;
klasyfikację CLP;
piktogramy;
zwroty H i P;
właściwości fizykochemiczne;
pH;
gęstość;
lepkość;
temperaturę zapłonu;
temperaturę magazynowania;
termin ważności;
warunki transportu;
grupę pakowania ADR;
kod odpadu;
kartę charakterystyki;
specyfikację techniczną;
certyfikat analizy.

Powinno być możliwe oznaczenie surowców:

łatwopalnych;
żrących;
utleniających;
toksycznych;
uczulających;
szkodliwych dla środowiska;
wymagających kontroli temperatury;
wymagających wentylowanego magazynu;
niekompatybilnych z określonymi substancjami.

11. Kontrola kompatybilności chemicznej

Program magazynowy powinien uwzględniać nie tylko ilość i lokalizację, lecz również zgodność chemiczną.

System powinien ostrzegać przed składowaniem obok siebie:

kwasów i zasad;
utleniaczy i substancji palnych;
podchlorynów i kwasów;
nadtlenków i materiałów redukujących;
substancji reagujących z wodą i produktów wodnych;
substancji o różnych wymaganiach przeciwpożarowych.

Reguły zgodności powinny być definiowalne dla konkretnych grup materiałowych.

12. Partie surowców i kontrola dostaw

Każda dostawa surowca powinna otrzymywać własny numer partii magazynowej.

Rejestrowane dane:

numer partii dostawcy;
numer partii wewnętrznej;
data dostawy;
data produkcji;
termin ważności;
ilość;
opakowanie;
dostawca;
producent;
certyfikat analizy;
karta charakterystyki;
status jakościowy;
wyniki kontroli;
lokalizacja;
data pierwszego otwarcia;
okres przydatności po otwarciu.

Statusy jakościowe:

oczekuje na kontrolę;
kwarantanna;
dopuszczony;
warunkowo dopuszczony;
zablokowany;
odrzucony;
przeterminowany;
przeznaczony do utylizacji.

Surowiec bez dopuszczenia jakościowego nie powinien być dostępny do realizacji zlecenia produkcyjnego.

13. Kontrola jakości surowców

Plan kontroli może obejmować:

wygląd;
kolor;
zapach;
pH;
gęstość;
lepkość;
stężenie substancji aktywnej;
suchą masę;
zawartość wody;
czystość;
temperaturę zapłonu;
zgodność certyfikatu analizy;
badania mikrobiologiczne;
kontrolę opakowania;
kontrolę numeru partii.

System powinien automatycznie porównywać wyniki ze specyfikacją.

14. Skalowanie receptury

Program powinien przeliczać recepturę na dowolną wielkość partii, uwzględniając:

pojemność mieszalnika;
minimalny poziom napełnienia;
maksymalny poziom napełnienia;
dokładność wag;
minimalną porcję dozowania;
straty technologiczne;
pozostałości w instalacji;
próbki laboratoryjne;
produkt potrzebny do rozruchu linii;
gęstość produktu;
przeliczenia masy na objętość.

Program powinien rozróżniać jednostki:

kg;
g;
l;
ml;
sztuki;
procent masowy;
procent objętościowy;
stężenie molowe;
zawartość substancji aktywnej.

15. Naważanie i dozowanie

System MES powinien prowadzić operatora krok po kroku.

Proces może obejmować:

identyfikację operatora;
wybór zlecenia;
identyfikację surowca;
zeskanowanie partii;
sprawdzenie statusu jakościowego;
sprawdzenie terminu ważności;
wskazanie ilości do pobrania;
odczyt masy z wagi;
sprawdzenie tolerancji;
zatwierdzenie;
wydruk etykiety naważonego składnika.

Program powinien blokować:

niewłaściwy surowiec;
niewłaściwą partię;
surowiec przeterminowany;
surowiec w kwarantannie;
ilość poza tolerancją;
użycie partii wycofanej;
użycie surowca niezgodnego z daną wersją receptury.

16. Kontrola kolejności dozowania

W chemii gospodarczej kolejność składników może decydować o bezpieczeństwie procesu.

System powinien wymuszać:

prawidłową kolejność dozowania;
wymagane rozcieńczenie;
maksymalną szybkość dozowania;
temperaturę dodania;
włączenie mieszadła;
kontrolę pH przed następnym krokiem;
czas mieszania;
czas odczekania;
potwierdzenie zakończenia reakcji;
kontrolę wydzielania ciepła.

Próba pominięcia kroku powinna wymagać uprawnienia i zarejestrowanego odstępstwa.

17. Rejestracja parametrów procesu

Dla każdej partii należy rejestrować:

temperaturę;
pH;
lepkość;
gęstość;
przewodność;
prędkość mieszania;
czas mieszania;
ciśnienie;
podciśnienie;
przepływ;
czas dozowania;
temperaturę chłodzenia;
poziom napełnienia;
czas stabilizacji.

Dane mogą być wprowadzane:

ręcznie;
z panelu operatorskiego;
z wag;
z czujników;
ze sterowników PLC;
z systemu SCADA.

18. Bilans masowy partii

Program powinien porównywać:

planowane zużycie;
rzeczywiste zużycie;
ilość produktu;
próbki;
straty;
odpady;
pozostałości w instalacji;
ilość przekazaną do konfekcjonowania;
ilość pozostałą w zbiorniku.

Przykład:

Element	Ilość
Surowce pobrane	1 020 kg
Produkt przekazany do rozlewu	998 kg
Próbki laboratoryjne	2 kg
Straty deklarowane	8 kg
Niewyjaśniona różnica	12 kg

Niewyjaśniona różnica powyżej tolerancji powinna blokować zamknięcie zlecenia.

19. Kontrola jakości półproduktu i produktu gotowego

Plan badań może obejmować:

wygląd;
kolor;
zapach;
pH;
gęstość;
lepkość;
zawartość substancji aktywnej;
pienienie;
stabilność piany;
zdolność myjącą;
zdolność odtłuszczającą;
przewodność;
zawartość chloru aktywnego;
zawartość tlenu aktywnego;
temperaturę zapłonu;
stabilność produktu;
kompatybilność z opakowaniem;
badania mikrobiologiczne.

Dla każdego parametru należy przechowywać:

metodę badawczą;
wartość docelową;
dolną granicę;
górną granicę;
jednostkę;
urządzenie pomiarowe;
operatora;
datę i godzinę;
wynik;
decyzję jakościową.

20. Konfekcjonowanie

System powinien obsługiwać:

rozlew do butelek;
napełnianie kanistrów;
beczki i paletopojemniki IBC;
saszetki;
opakowania wielokomorowe;
aerozole;
zakręcanie;
plombowanie;
etykietowanie;
pakowanie zbiorcze;
paletyzację.

Kontrola konfekcjonowania powinna obejmować:

masę lub objętość nalewu;
szczelność;
moment dokręcenia;
prawidłowy korek;
obecność plomby;
zgodność butelki;
zgodność etykiety;
czytelność numeru partii;
zgodność kodu EAN;
prawidłowość kartonu;
liczbę sztuk w opakowaniu zbiorczym.

21. Pełna identyfikowalność

Dla każdej partii produktu program powinien wskazywać:

recepturę i wersję;
partie wszystkich surowców;
dostawców surowców;
partie opakowań;
partie etykiet;
operatorów;
urządzenia;
parametry procesu;
wyniki kontroli;
odstępstwa;
ilość wyprodukowaną;
ilość sprzedaną;
klientów;
dokumenty dostawy.

System powinien działać w dwóch kierunkach:

Trace backward: z czego powstała dana partia?

Trace forward: do jakich produktów i klientów trafiła wskazana partia surowca?

22. Magazyn i FEFO

System WMS powinien prowadzić gospodarkę według:

partii;
terminów ważności;
statusów jakościowych;
lokalizacji;
warunków przechowywania;
klasy zagrożenia;
zgodności chemicznej.

Najczęściej powinien być stosowany mechanizm FEFO, czyli wydawanie partii z najkrótszym pozostałym terminem ważności.

Program powinien blokować lokalizację, która:

nie jest przeznaczona dla danej klasy chemicznej;
nie spełnia wymaganej temperatury;
znajduje się w niezgodnej strefie pożarowej;
zawiera materiały chemicznie niekompatybilne;
przekracza dopuszczalną pojemność.

23. Towary niebezpieczne i ADR

Dla produktów podlegających ADR system powinien przechowywać:

numer UN;
prawidłową nazwę przewozową;
klasę ADR;
kod klasyfikacyjny;
grupę pakowania;
kod ograniczeń tunelowych;
nalepki ostrzegawcze;
kategorię transportową;
współczynnik do obliczeń;
ilość ograniczoną LQ;
ilość wyłączoną EQ;
zagrożenie dla środowiska;
dane wymagane na dokumencie przewozowym.

Program powinien generować:

dokument przewozowy ADR;
zestawienie punktów ADR;
oznakowanie przesyłki;
instrukcje magazynowe;
dane dla firmy transportowej.

24. Zarządzanie urządzeniami

Kartoteka urządzeń powinna obejmować:

mieszalniki;
reaktory;
zbiorniki;
pompy;
rurociągi;
dozowniki;
homogenizatory;
linie nalewające;
wagi;
pH-metry;
lepkościomierze;
urządzenia laboratoryjne.

System powinien przechowywać:

status urządzenia;
przeznaczenie;
dopuszczone grupy produktów;
pojemność;
materiał wykonania;
instrukcję mycia;
harmonogram przeglądów;
kalibracje;
legalizacje;
awarie;
naprawy;
historię produkowanych preparatów.

Urządzenie bez ważnej kalibracji lub przeglądu powinno być automatycznie blokowane.

25. Mycie instalacji i zapobieganie reakcjom niebezpiecznym

Po zakończeniu partii system powinien wskazywać właściwą procedurę mycia.

Rejestrowane dane:

produkt poprzedni;
produkt następny;
typ procedury mycia;
użyty środek myjący;
ilość środka;
temperatura;
czas;
objętość płukania;
wynik kontroli pH;
wynik kontroli przewodności;
osoba wykonująca;
osoba zatwierdzająca;
sposób zagospodarowania ścieków.

System powinien ostrzegać przed myciem, które mogłoby spowodować reakcję chemiczną, np. połączenie pozostałości preparatu chlorowego z kwasem.

26. Niezgodności i odstępstwa

System QMS powinien obsługiwać:

niezgodność surowca;
wynik poza specyfikacją;
błędne pH;
błędną lepkość;
niewłaściwy kolor;
błąd dozowania;
nieprawidłową kolejność składników;
wyciek;
awarię;
pomyłkę etykiet;
użycie niewłaściwego opakowania;
niezgodność bilansu masowego;
reklamację;
naruszenie warunków magazynowania.

Dla każdej niezgodności należy rejestrować:

opis;
typ;
poziom ryzyka;
partię;
zlecenie;
surowce;
urządzenie;
pracowników;
działania natychmiastowe;
analizę przyczyny;
decyzję dotyczącą partii;
działania korygujące;
działania zapobiegawcze;
termin realizacji;
weryfikację skuteczności.

27. Zwolnienie partii

Produkt powinien mieć początkowo status:

produkcja w toku;
oczekuje na wyniki;
kwarantanna;
zablokowany;
zwolniony;
odrzucony.

Przed zwolnieniem program powinien sprawdzić:

kompletność dokumentacji partii;
wyniki wszystkich badań;
zgodność bilansu masowego;
zamknięcie odstępstw;
poprawność receptury;
zgodność etykiety;
aktywność UFI;
status zgłoszenia PCN;
aktualność karty charakterystyki;
status pozwolenia biobójczego, jeśli dotyczy.

28. Reklamacje i wycofanie produktu

Reklamacja powinna być powiązana z:

klientem;
produktem;
partią;
datą sprzedaży;
recepturą;
wynikami jakościowymi;
użytymi surowcami;
opakowaniem;
transportem.

System powinien generować raport wycofania obejmujący:

ilość wyprodukowaną;
stan magazynowy;
ilość sprzedaną;
listę klientów;
dokumenty sprzedaży;
partie surowców;
partie opakowań;
produkty powiązane;
status odzyskania towaru;
sposób zagospodarowania zwrotów.

29. Odpady i ochrona środowiska

Program powinien rejestrować:

odpady poprodukcyjne;
partie niezgodne;
popłuczyny;
ścieki;
opakowania po surowcach;
rozlane substancje;
materiały sorpcyjne;
produkty przeterminowane.

Dla odpadu można przechowywać:

kod odpadu;
rodzaj;
masę;
źródło powstania;
partię produkcyjną;
klasyfikację;
niebezpieczne właściwości;
miejsce magazynowania;
sposób zagospodarowania;
odbiorcę;
numer dokumentu przekazania.

Przydatna jest integracja z procesami ewidencji BDO.

30. BHP i reagowanie awaryjne

Na terminalu operatorskim powinny być dostępne:

zagrożenia związane z aktualną operacją;
wymagane środki ochrony indywidualnej;
instrukcja postępowania przy rozlaniu;
pierwsza pomoc;
właściwe środki gaśnicze;
zakazane środki gaśnicze;
procedura neutralizacji;
numery alarmowe;
lokalizacja zestawu awaryjnego.

System powinien wymagać potwierdzenia zapoznania się z instrukcją dla operacji wysokiego ryzyka.

31. Uprawnienia pracowników

Program powinien rejestrować:

szkolenia chemiczne;
szkolenia BHP;
szkolenia ADR;
uprawnienia do obsługi urządzeń;
uprawnienia laboratoryjne;
uprawnienia do zatwierdzania receptur;
uprawnienia do zwalniania partii;
uprawnienia do pracy z konkretnymi substancjami;
ważność badań i szkoleń.

Operator bez ważnego szkolenia nie powinien móc rozpocząć operacji wymagającej danego uprawnienia.

32. Audytowalność i historia zmian

Każda istotna zmiana powinna pozostawiać ślad:

kto dokonał zmiany;
kiedy;
co zmieniono;
wartość poprzednia;
wartość nowa;
przyczyna;
osoba zatwierdzająca.

Audyt powinien obejmować szczególnie:

receptury;
klasyfikacje CLP;
karty charakterystyki;
numery UFI;
etykiety;
parametry procesu;
wyniki badań;
statusy jakościowe;
decyzje o zwolnieniu;
dokumentację produktu biobójczego.

Informacje wykorzystywane do spełnienia obowiązków REACH powinny być archiwizowane zgodnie z wymaganym okresem przechowywania. Organy nadzoru wskazują m.in. obowiązek zachowania odpowiednich informacji przez co najmniej 10 lat od ostatniej produkcji, importu, dostawy lub zastosowania substancji albo mieszaniny. (Gov.pl)

33. Planowanie MRP

MRP powinno uwzględniać:

surowce chemiczne;
opakowania;
zakrętki;
rozpylacze;
etykiety;
kartony;
palety;
półprodukty;
minimalne partie zakupowe;
terminy dostaw;
okres kontroli jakości;
terminy ważności;
status kwarantanny;
zamienniki surowców;
pojemność magazynu chemicznego.

Zapas w kwarantannie nie powinien być traktowany jako bezwarunkowo dostępny.

34. Harmonogramowanie APS

APS powinien uwzględniać:

pojemność mieszalników;
dopuszczalne grupy produktów;
czasy mycia;
macierz przezbrojeń;
zgodność chemiczną kolejnych partii;
dostępność operatorów;
dostępność laboratorium;
czas stabilizacji;
dostępność linii konfekcjonującej;
terminy badań;
terminy zwolnienia partii.

Przykładowa kolejność może być optymalizowana tak, aby najpierw produkować środki neutralne, następnie zasadowe, a dopiero później silnie barwione lub zapachowe. Nie można jednak stosować takiej reguły automatycznie bez technologicznie zatwierdzonej macierzy przezbrojeń.

35. Kalkulacja kosztów

Program powinien obliczać:

koszt surowców;
koszt opakowań;
koszt etykiet;
koszt robocizny;
koszt urządzeń;
koszt energii;
koszt ogrzewania i chłodzenia;
koszt badań;
koszt mycia;
koszt strat;
koszt odpadów;
koszt transportu ADR;
koszt dokumentacji regulacyjnej;
koszt jednostkowy partii.

Należy rozróżniać:

koszt planowany;
koszt recepturowy;
koszt rzeczywisty;
koszt partii;
koszt litra lub kilograma;
koszt opakowania jednostkowego.

36. Produkcja kontraktowa i marki własne

W produkcji private label system powinien rozróżniać:

producenta fizycznego;
właściciela marki;
klienta;
podmiot wprowadzający produkt na rynek;
właściciela UFI;
podmiot dokonujący zgłoszenia PCN;
właściciela receptury;
właściciela pozwolenia biobójczego.

Program powinien obsługiwać:

poufność receptur;
indywidualne etykiety klientów;
różne nazwy handlowe dla tej samej receptury;
jeden UFI dla wielu nazw handlowych, gdy jest to dopuszczalne;
materiały powierzone;
opakowania klienta;
indywidualne specyfikacje;
różne kraje sprzedaży;
różne wersje językowe dokumentów.

37. Najważniejsze raporty

System powinien generować co najmniej:

raport partii produkcyjnej;
raport genealogii partii;
bilans masowy;
raport zużycia surowców;
raport odchyleń dozowania;
raport wyników jakościowych;
raport UFI i PCN;
raport aktualności kart charakterystyki;
raport zgodności etykiet;
raport produktów niebezpiecznych;
raport towarów ADR;
raport niezgodności;
raport CAPA;
raport surowców przeterminowanych;
raport materiałów w kwarantannie;
raport kalibracji;
raport czyszczenia;
raport odpadów;
raport sprzedaży według partii;
raport próbnego wycofania produktu;
raport produktów biobójczych i ważności pozwoleń.

38. Integracje

Program powinien integrować się z:

ERP;
systemem sprzedażowym;
WMS;
wagami;
drukarkami etykiet;
czytnikami kodów;
sterownikami PLC;
SCADA;
urządzeniami laboratoryjnymi;
systemem CMMS;
systemem dokumentowym;
programem do opracowywania kart charakterystyki;
narzędziami IUCLID i PCN;
BDO;
systemami transportowymi;
platformami klientów i dostawców.

39. Minimalny zakres systemu dla producenta chemii gospodarczej

W małej lub średniej firmie minimum powinno obejmować:

wersjonowane receptury;
kartoteki chemiczne surowców;
partie i terminy ważności;
kontrolę jakości dostaw;
naważanie ze skanowaniem;
kartę realizacji partii;
kontrolę parametrów procesu;
bilans masowy;
kontrolę jakości produktu;
pełną identyfikowalność;
kwarantannę i zwalnianie partii;
karty charakterystyki;
klasyfikację i etykiety CLP;
powiązanie receptury z UFI;
ewidencję zgłoszeń PCN;
rejestr niezgodności;
historię zmian;
raport wycofania produktu.

40. Docelowy podział na moduły Mozart Produkcja

Moduł	Zakres
Technologia	Receptury, wersje, kolejność dozowania, parametry
Regulatory	CLP, SDS, UFI, PCN, detergenty, produkty biobójcze
MRP	Zapotrzebowanie na surowce i opakowania
APS	Harmonogram mieszalników, mycia i konfekcjonowania
MES	Naważanie, realizacja partii, parametry procesu
WMS	Partie, FEFO, kwarantanna, zgodność magazynowa
QMS	Kontrole, OOS, niezgodności, CAPA, zwolnienie
Paperless	Elektroniczna karta partii i zatwierdzenia
CMMS	Przeglądy, kalibracje, awarie, czyszczenia
Traceability	Genealogia partii i wycofanie
EHS	ADR, odpady, BHP, magazynowanie chemikaliów
Kalkulacje	Koszt receptury i rzeczywisty koszt partii

Najważniejsza zasada projektowa

Żaden produkt chemii gospodarczej nie powinien zostać zwolniony do sprzedaży, jeżeli system nie potwierdzi zgodności receptury, partii surowców, wyników jakościowych, oznakowania, numeru UFI oraz wymaganej dokumentacji regulacyjnej.

Największa różnica między typowym programem MRP a systemem dla chemii gospodarczej polega na tym, że zmiana nawet jednego składnika lub jego stężenia może wpłynąć jednocześnie na:

klasyfikację CLP;
etykietę;
kartę charakterystyki;
numer UFI;
zgłoszenie PCN;
warunki magazynowania;
wymagania ADR;
pozwolenie biobójcze;
bezpieczeństwo procesu.

Dlatego zmiana receptury powinna uruchamiać w programie automatyczny obieg ponownej oceny technologicznej, jakościowej i regulacyjnej.