( funkcje ekranu zostaną omówione w kolejności wynikającej z procesu zakładania nowej struktury, a więc nieco innej niż to wynika z układu przycisków na prawym panelu tego okna )

Ważna uwaga na początek:

Poniżej widać kompletną strukturę produktu :Komputer” (o tym, jak to zrobić, zaraz się

już za chwilę):

• ten komputer składa się z klawiatury i dwóch monitorów (załóżmy, że jest to specjalny komputer, a wszystkie jego elementy wykonawcze zostały umieszczone w monitorze)

• klawiatura składa się z tworzywa, b3 i klawiszy … w pewnych ilościach

• a klawisze … itd.

• widać, że definiujemy strukturę, podając skład jej kolejnych podzespołów

Na ekranie edycji struktury każdy element jest więc podany „na” jednostkę pół/produktu występującego w strukturze wyżej od niego.

Oznacza to w powyższym przykładzie – rozpatrzmy monitor – że::

• przy monitorze mamy podana ilość =2, bo tyle ich „wchodzi” do komputera

• widoczne poniżej ilości „tworzywa” i „b2”, są podane w ilościach na jeden monitor

• program zaś sam, na podstawie tej informacji, wyliczy, że np. do wyprodukowania jednego komputera będzie potrzeba 60 jednostek „tworzywa” i 4 jednostek „b2”

• – taki sposób definiowania każdego pod/zespołu uwalnia nas od żmudnych obliczeń lub przeliczania struktury, jeżeli okaże się np. że od jutra ilość „klawiszy” w „klawiaturze” ma być inna

Rys. 115 Przykładowa kompletna struktura produktu „Komputer”.

Poniżej wygląd pustego ekranu edycji struktury (produktu „KOŁO”) – w tym momencie ekran zawiera tylko jedną linijkę z nazwą standardowego wariantu („Nowy”) i nazwą oraz kodem produktu. O wariantach powiemy więcej później – w tej chwili należy wiedzieć tylko, że:

• produkt może mieć wiele wariantów, czyli alternatywnych struktur (receptur), wg których może być wykonany

• elementy struktury muszą być „przypięte” do swojego wariantu

• wariant może być pusty (uwaga poniżej)

UWAGA: Mozart dopuszcza istnienie produktów z pustą strukturą – może to być przydatne w przypadku zakładania zleceń, w których będziemy tylko rejestrować pobrane materiały i robociznę, bez zakładania struktury, bo np. jest jednorazowa i duża, a czasami nawet zmieniająca się w czasie. Tak bywa często w przypadku wykonywania np. dużych konstrukcji stalowych (na zamówienie) lub w budownictwie.

Rys. 116 Okno struktury produktu „KOŁO” (przed wypełnieniem).

Grupa Składniki: gromadzi przyciski służące do budowy struktury.

przycisk „Dodaj”

• należy stosować się do reguły, że przy naciśnięciu tego przycisku powinien być podświetlony wiersz właściwego wariantu (wiersz, w którego kolumnie jest nazwa wariantu), aby nie było wątpliwości, do wykazu którego wariantu jest dodawany dany składnik

• otwiera okno wyboru składnika:

Rys. 117 Okno wyboru składnika dla budowanej struktury.

• po podświetleniu wybranej pozycji, którą chcemy dodać do struktury, naciskamy „Wybierz”, co powoduje pojawienie się następującej formy (z dwiema zakładkami):

Rys. 118 Forma „dodawania składnika” – zakładka „Ilość”.

Rys. 119 Forma „dodawania składnika” – zakładka „Opis”.

Zakładka „Ilość”:

• pole „Ilość brutto”: ilość składnika (materiału, półproduktu, usługi) pobieraną w celu wykonania jednej jednostki definiowanego pół/produktu (chodzi o główną jednostkę magazynową w SysMag)

• pole „Ilość netto”: ilość powyższego składnika, jak po obróbce „zostanie” w definiowanym produkcie. Jeżeli nie zależy nam na rejestrowaniu odpadu, to (i tak jest najczęściej) ilość netto zostawiamy taką samą, jak brutto – Mozart proponuje to automatycznie tzn. po akceptacji pola brutto, przenosi jego wartość do netto jako domyślną – kosztowo w produkt wchodzi wtedy wartość brutto.

Przykład: z surowego pręta stalowego (brutto= 3 kg) z huty toczymy ośkę – powstaje gotowa oś (netto= 2,5 kg) i odpad w postaci wiórów.(odpad= 0,5 kg). Możemy to jednak zapisać również jako brutto=netto= 3kg) i zerowy odpad.

• Odpad: pole „Kod”: pole słownikowe, stawiające do wyboru całą kartotekę towarową, gdzie możemy wybrać towar z SysMag, który będzie odpadem. Może to być ten sam materiał (np. na wtryskarkach odpad wchodzi do ponownego przerobu po zmieleniu), a może to być inny indeks materiałowy np. „ZŁOM”.

• Odpad: pole „Ilość”: jeżeli netto jest różne od brutto, to Mozart domyślnie ustawia tę ilość jako równą ich różnicy – niemniej należy pamiętać, że jednostka odpadu może być różna od jednostki edytowanego składnika, więc ta podpowiedź nie musi być prawdziwa.

Uwagi do odpadu:

• odpad definiujemy w tym miejscu tylko wtedy, gdy potrafimy „z góry” określić jego wielkość – jeżeli tak nie jest, to można to zrobić np. wpisując jako ilość ujemną na „Liście składników” przy raportowaniu

• skutkiem zdefiniowania ilości dla odpadu jest automatyczne powstanie oddzielnego dokumentu PW na odpad )poza

• powyższa trudność (dotycząca określenia ilości, rejestracji itp.) skutkuje nieraz pomijaniem tego parametru procesu produkcyjnego i okresowe (raz w tygodniu, miesiącu,…) zliczanie gromadzonego w specjalnych pojemnikach odpadów oraz wystawianiu na tej podstawie dokumentów PW

• podobnie (ujemne ilości bezpośrednio w strukturze lub podczas raportowania) postępujemy, jeżeli jest więcej niż jeden odpad (w sensie ilości indeksów będących odpadami w czasie produkcji produktu)

• pole „Kolejność”: wpisujemy liczbę, wg której są sortowane składniki definiowanego produktu – jeżeli tego nie zrobimy, to Mozart zrobi to za nas (np. wg kolejności wpisywania) co nie zawsze odpowiada naszym zamiarom np. możemy chcieć pogrupować składniki wg pewnych kryteriów. Jeżeli wpisujemy składnik i chcemy aby znalazł się on przed innym, wcześniej już wpisanym, to dajemy mu nr mniejszy (lub zero, aby na początku).

Zakładka „Opis”:

• pole „Opis”: pole tekstowe ma dodatkowe informacje

• pole „Uwagi”: pole tekstowe ma dodatkowe informacje

Po dodaniu do struktury, w podobny sposób, 2 mb indeksu „GUMA” otrzymujemy następujące „drzewko” struktury produktu (dla wariantu „Nowy”) – aby zobaczyć wszystkie dodane składniki należy dodatkowo nacisnąć przycisk „+” na prawym panelu ekranu:

Ujemne ilości w strukturach:

– istnieje możliwość wprowadzania do struktury ilości ujemnych składników – dla takich elementów są tworzone dokumenty PW w magazynie surowców wg nomenklatury magazynów w Konfiguracji

– w trakcie bilansowania brane są pod uwagę tylko składniki z ilością większą od 0

– ceny w strukturach z minusami.:

• dla Subiekta GT : Cena z ostatniej dostawy

• dla eNova : Ostatnia Cena Przyjęcia.

Usługi w strukturach:

– można używać usług do definiowania struktur tak, jak towarów

– usługa może być zdefiniowana jako produkt dowolnego poziomu
– jeżeli raportujemy usługę zdefiniowaną jako produkt, to powstaje PW
– usługi wstawione do definicji produktu są na dokumentach RW
– dla usług ostatnia cena zakupu i cena ewidencyjna to pierwsza cena na liście cen

– do kosztu dokumentu RW – przy liczeniu kosztu PW – doliczana jest wartość usług

– należy pamiętać, ze ponieważ – przynajmniej na razie – usługi nie “przenoszą” kosztów, więc mogą wchodzić w skład, ale nie powinny mieć (chociaż manualnie mogą) składników, bo ich koszt nie przeniesie się na wyższy poziom. Jeżeli wiec chcemy zamodelować nimi kolejne fazy tworzenia produktu, to wszystkie surowce należy podwiesić bezpośrednio do produktu głównego, mimo ze konstrukcyjnie sa przekazywane do produkcji w fazach pośrednich

Tą samą metodą możemy dodać do budowanego drzewka inny produkt – zostanie on wklejony do niej wraz z całą wewnętrzną strukturą.

przycisk Popraw: umożliwia poprawienie parametrów składnika (otwiera okno analogiczne do okna dodawania składnika do struktury) – możemy zmienić wszystkie poprzednio wprowadzone dane.

przycisk Usuń: usuwa składnik ze struktury – składnik należy podświetlić, a następnie nacisnąć przycisk „Usuń” oraz potwierdzić swój zamiar.

przycisk Drukuj opisy: drukuje wydruk z listą składników wraz z ich opisem i uwagami. Przykład wydruku poniżej:

przycisk „+” : rozwija całą listę składników produktu. Gdy oglądamy „drzewko” produktu, widać małe plusy i minusy przy elementach będących pół/produktami:

– „minus”: gdy struktura danego półproduktu jest rozwinięta (np. „SL+KLAWIATURA”)

– „plus”: gdy struktura danego półproduktu jest zwinięta / ukryta(np. „SL+KLAWISZ”)

Klikając w dowolny taki „znak” zwijamy lub rozwijamy strukturę danego pół/produktu – przycisk „+” rozwija zaś wszystkie struktury jednocześnie.

przycisk „-” : zwija całą listę składników produktu. Działa odwrotnie w stosunku do poprzedniej funkcji („+”).

przycisk Drukuj: wywoła drukowanie aktualnie wyświetlanej struktury składników. Struktura jest drukowana tak, jak wygląda w danym momencie tzn. jeżeli jakieś węzły „drzewka” są zwinięte, to tak zostaną wydrukowane. I odwrotnie. Przykład:

grupa Warianty.

Gromadzi przyciski służące do zarządzania wariantami produktu. Warianty służą do zdefiniowania alternatywnych receptur dla produktu – każdy produkt może ich mieć dowolną ilość: może to polegać np. na dopisaniu dodatkowej struktury posiadającej nieco inne niektóre składniki (pewna forma zamienników).

Tzn. do produkcji używamy różnych składników, a mimo to produkt końcowy (występujący na dokumencie PW) jest ten sam.

Uwaga: obecnie, „wariantowość” dotyczy jedynie struktury produktu – cała technologia (operacje, maszyny i parametry produkcji) jest jedna dla produktu, bez względu na to, jaki wariant użyjemy przy zakładaniu zlecenia.

Przykład:

Dodamy drugi wariant do zdefiniowanego poprzednio produktu „KOŁO” – w drugim wariancie użyjemy innej blachy występującej w kartotece towarowej.

Pierwszą czynnością, którą musimy wykonać, jest dodanie nowego wariantu.

przycisk „Dodaj” : służy do dodawania nowego wariantu w definicji struktury – pojawia się okno, w którym wpisujemy nazwę nowego wariantu:

Po wpisaniu nazwy i naciśnięciu „Zapisz” na ekranie struktury pokaże się wiersz nowego wariantu („Super”) – nazwa powinna być unikalna – na razie bez struktury:

Rys. 120 Ekran struktury – na końcu widać wiersz nowego wariantu o nazwie „Super”.

przycisk „Popraw” : służy do zmiany nazwy wariantu (operacja dotyczy aktualnie podświetlanego wariantu).

przycisk „Usuń” : służy do usuwania wariantu – wariant zostanie usunięty razem ze wszystkimi swoimi składnikami.

UWAGA:

Wariantów – jeżeli były używane w zleceniach – nie należy usuwać ani powielać ich nazw, bo może to prowadzić do nieporozumień u osób przeglądających zlecenia. Jest to wprawdzie tylko zalecenie, niemniej wydaje się, że warte stosowania.

Teraz podświetlamy nowy wariant („Super”) i używając przycisków grupy „Składniki” definiujemy jego skład – tak,jak opisano po wcześniej. Efektem tego będzie przedstawiony poniżej ekran struktury produktu „KOŁO”, zawierający dwa warianty:

Rys. 121 Ekran struktury z dwoma wariantami produktu.

UWAGA:

Zarówno nowy wariant czy dodane do niego składniki muszą zostać zatwierdzone przez przyciskiem „Zapisz” na głównej formie produktu tzn. że jeżeli naciśniemy na ekranie struktury „Wyjdź”, a na formie produktu zamiast „Zapisz” wybierzemy „Anuluj”, to po ponownym wejściu do struktury tego produktu, tego nowo wprowadzonego wariantu czy jego składników nie będzie.

Ekran struktury jako KALKULACJA:

Na powyższy ekran można również popatrzeć jak na kalkulację różnych wariantów produktu:

• kolumna „Wartość” (ilość w strukturze * ostatnia cena zakupu) podaje koszt „materiałowy” użytego składnika – wybór ceny sygnalizuje „koszt odtworzenia” stanu magazynu po produkcji

• wartość kolumny „Koszt pracy” jest ustalana na podstawie danych wpisanych w kartotece produktu w następujący sposób:

• wyliczany jest podstawowy koszt pracy tzn. wg zaznaczenia albo akordowy za jednostkę miary albo godzinowy pomnożony przez (Tpz + Tj) albo równy wpisowi w polu „TKW” (jeżeli niezerowe)

• do tego dodawany jest procentowy narzut „Robocizny” (tylko – bez „Materiały”!)

• kolumna „Koszty razem” to zsumowane wartości kosztów w danym wierszu

• kolumny „Koszty pracy” i „Koszty razem” są zsumowane dla każdego wariantu oddzielnie

• taki układ pozwala analizować koszty sumaryczne produktu, udział kosztu robocizny a także porównać koszty różnych wariantów wyrobu

• daje też możliwość śledzenia tego na bieżąco w trakcie tworzenia struktury pokazując, jakie konsekwencje kosztowe ma wybór określonego składnika i . zasymulować np. zastąpienie go tańszym, gdy okaże się, że sumaryczna kwota jest wyższa od oczekiwań klienta

• jeżeli w trakcie pracy nad produktem zmienimy stawki, narzuty i inne wyżej wspomniane parametry wpływające na wartość w kolumnie „Koszty robocizny”, to będą one (te nowe) widoczne dopiero po zapisie całego produktu i ponownym wejściu do struktury – do tego czasu kolumna będzie wyliczana na podstawie „starych” wpisów.

UWAGA o niektórych cenach w kartotece towaru Subiekta GT:

• cena z ostatniej dostawy : cena na PZ z której wystawiono FZ

• ostatnia cena zakupu : cena na FZ

• ostatnia cena przychodu : cena z PW

przycisk „Skopiuj” : służy do skopiowania struktury z innego wariantu. Powyższy ekran struktury – z dwoma wariantami – można było uzyskać z użyciem właśnie tej funkcji. W tym celu:

• na ekranie z jedną strukturą, naciskamy przycisk „Skopiuj” – pojawia się lista produktów do wyboru: podświetlamy właściwy i naciskamy „Wybierz”

• pojawia się następujący komunikat:

• po potwierdzeniu pokaże się znane nam okienko do wprowadzenia nazwy i po „Zapisz” na ekranie struktury pojawi się wariant „Super”, ale ze strukturą kopiowanego wariantu, czyli z indeksem „BLACHA”

• podświetlamy indeks „BLACHA” w wariancie „Super” i naciskamy przycisk „Usuń” (z grupy „Składniki”), potwierdzamy nasz zamiar

• i dodajemy – przy podświetlonym wariancie „Super” – indeks „BLACHA-2”

• kopiować strukturę można zarówno z innego, jak i tego samego produktu – w tym drugim przypadku należy pamiętać, że taka struktura (by była dostępna) musi być przedtem zapisana tzn. gdybym stworzył w powyższym przypadku wariant „Nowy” i, nie zapisując po tym produktu, chciał utworzyć przez kopiowanie wariant „Super”, to nic by mi się nie skopiowało, bo dla Mozarta (zanim nie zapisze) ten pierwszy wariant jeszcze nie istnieje – jest w fazie „projektowania”, z którego możemy się wycofać naciskając „Anuluj”.

przycisk „Importuj” : umożliwia zaimportowanie struktury z pliku tekstowego.

Strukturę, którą dotąd otrzymywaliśmy dodając do niej ręcznie (lub przez skopiowanie z innego produktu) kolejnych składników, możemy uzyskać również poprzez import z pliku tekstowego tekstowego o rozszerzeniu „BOM”.

Źródłem takiego pliku może być:

• program typu CAD: niektóre z nich mają funkcję eksportowania na zewnątrz listy materiałowej wg utworzonego w nich projektu produktu, dają tez możliwość sterowania jego zawartością i formatem

• inne programy, które mają możliwość utworzenia na podstawie zawartych w nich informacji plików oo poniższym formacie np. Excel

Format tego pliku – poniższe “kolumny” są oddzielone znakiem “;” :
– Ilość w strukturze
– Kod w Systemie Magazynowym (musi już tam być!)
– nazwa punktu montażowego (wyjaśnione w przykładzie)
– uwagi do składnika (do wszystkich razem w ramach podanej ilości)

Dwie pierwsze “kolumny”są niezbędne – pozostałe wg potrzeby, ale wtedy pozostałe pola muszą być podane jako puste („”).
Plik taki można otrzymać wpisując treść w Excelu – oddzielne kolumny – i zapisując plik w formacie CSV, z nazwą jak produktu (to nie jest konieczne, ale ułatwia zarządzanie takimi plikami) z rozszerzeniem BOM.

Jeżeli jest tam ( w pliku .BOM) półprodukt, to należy go wcześniej wczytać do systemu (lub inaczej wprowadzić jego strukturę) i dopiero wtedy możemy taki plik importować – inaczej zostanie wczytany do struktury jako materiał i tak już zostanie: gdyby tak się zdarzyło, to należy:

• usunąć (względnie nie zapisywać produktu po imporcie) taki składnik

• dodać go (po uzupełnieniu struktury) ręcznie do zaimportowanej struktury.

  Przykład:

1. W Mozarcie został założony produkt o pustej strukturze, jak na rysunku poniżej:

2. Został przygotowany plik z jego strukturą, pokazany na rysunku niżej. Produkt, to karta sterownika („KARTA-1”):

• wykonana z tworzywa (w ilości 1 Jm), bez punktu montażowego („”), ale z uwagami

• na karcie montujemy 2 „SCALAK-1” – stąd ilość =2. Ponieważ chcemy zapisać (w celu późniejszego wydrukowania dla montera) informację, w jakich miejscach na karcie będzie montowany każdy z nich, w pliku umieszczamy dwa wiersze dla tego składnika: pierwszy z ilością ogółem (=2), pkt. montażowy „S1” i uwagami, łącznie do obu; drugi z pustym polem ilość i pkt.mont. = „S2”

• gdyby nie interesowały nas punkty montażowe, mielibyśmy tylko jeden wiersz, jak dla „SL_TWORZYWO”

• w ostatnim wierszu jest wymieniony półprodukt „SL_EKRAN” – został on założony wcześniej, ma wpisaną własną strukturę

3. Pierwszy wariant pliku …

… i drugi, bez cudzysłowów: obie wersje są pełnoprawne i dają ten sam efekt.

Zastosowane odstępy, powodujące, że średniki w każdym wierszu są w tej samej „kolumnie” nie są niezbędne – zrobiono to tu tylko dla większej przejrzystości prezentowanej zawartości plików.

4. Po naciśnięciu przycisku „Import”, pojawi się standardowe okno Windows, umożliwiające wskazanie pliku ze strukturą, a po jego wybraniu z odpowiedniego katalogu, w oknie struktury (po rozwinięciu) zobaczymy następująca strukturę:

5. Jeżeli podświetlimy „SCALAK-1” i wybierzemy w grupie „Składniki”, przycisk „Popraw”, to widać, że jest to jedna pozycja z „ilością” równą 2 sztuki i zakładką „Opis” o wyglądzie następującym:

Jak widać, wpisy z obu wierszy pliku .BOM zostały tu umieszczone razem – w pole uwagi przeniesiono treść uwag z pierwszego wiersza.

6. Teraz naciskamy przycisk „Drukuj opisy”, aby otrzymać wydruk, który można przekazać np. montażyście:

przycisk „Materiały” …

… otwiera nowe okno: zawiera ono zsumowane wszystkie materiały (surowce) znajdujące się w strukturze produktu – bez względu na to na jakim występuje poziomie. Materiał może w ogólnym przypadku, wystąpić w strukturze wiele razy, jako składowa różnych podzespołów.

Poniżej przykład dla produktu „KARTA-1” – wystąpił w niej, na różnych poziomach zagnieżdżenia, materiał „SL_TWORZYWO”:

Rys. Ekran materiałów – lista elementów.

Materiały (elementy struktury) możemy sortować, grupować. Ekran służy do innego zobrazowania receptury produktu.

UWAGA:

Funkcja wyświetla stan po ostatnim zapisie produktu tzn., że jeżeli jesteśmy w trakcie edycji i naciśniemy „Materiały”, to nie pokaże nam ostatnio wprowadzonych lub zmienionych pozycji – musimy zapisać produkt, otworzyć go ponownie i dopiero wtedy zobaczymy skutki zmian na powyższej „Liście elementów”: dopiero bowiem „Zapisz” jest dla programu sygnałem, że wprowadzone dane są „wersją ostateczną”.